A aguia calzada ten unha ampla distribución por toda a Península Ibérica, así como nas Illas Baleares, pero está ausente como especie reprodutora de Eivisa, Formentera e as Illas Canarias. Prefire hábitats forestais e un clima cálido. Aínda que tradicionalmente é unha especie migratoria, desde finais da década de 1980 observouse un aumento no número de individuos que invernan en España.
2011 / 2012 / 2013 / 2014
Descargar monografia
En primeiro lugar, o comité editorial quere agradecer aos autores do capítulo o seu esforzo, traballo e dedicación á hora de recompilar todo o coñecemento sobre os movementos, a migración e a ecoloxía espacial da aguia calzada nesta publicación.
O traballo de campo dentro do programa Migra, necesario para localizar os individuos a marcar, monitorizar a súa cría para determinar o momento óptimo de captura e etiquetaxe, capturar e etiquetar as aves e, posteriormente, monitorizar as aves marcadas e a súa reprodución para confirmar que non houbo problemas, foi levado a cabo por un gran número de colaboradores distribuídos polas diferentes provincias onde se marcaron as aguias calzadas. Sen eles, nunca teriamos chegado a este punto nin recompilado toda a información que fixo posible esta monografía.
A Xunta de Valencia e a Xunta de Estremadura, a través do seu persoal técnico, colaboraron na procura de individuos axeitados para a etiquetaxe de aguias calzadas nas súas rexións e axudaron no proceso de etiquetaxe. Queremos facer extensiva o noso agradecemento especial a Ángel Sánchez, José Antonio Mateos, Domingo Rivera, José María Abad, Toribio Álvarez, Justo Tarreño e José María Casas da Xunta de Estremadura pola súa colaboración na etiquetaxe de aguias botadas en Estremadura, a descarga e o envío da información para a súa utilización no programa Migra.
No ano 2011, os gardas forestais Ramón Prades e Ana Llopis (Comunidade Valenciana) e José Francisco Pedreño (garda forestal da Comunidade de Madrid) colaboraron na localización de parellas de aguias botadas para a súa captura e marcaxe. Do mesmo xeito, Ignacio García, Gabriel Sierra e Germán Negrete facilitaron a busca de parellas en Ávila. Arantza Leal, Carlos Ponce e Vicente Urios axudáronnos coa marcación desta especie en Castelló. Enrique Navarro, Manuel Moreno e Paco Bustamante realizaron o seguimento necesario para localizar adultos axeitados e colaboraron na captura do aguia botada marcada no leste de Madrid. Emilio Escudero colaborou en varias saídas de campo.
En 2012, o traballo de Germán Negrete, Antonio de los Ríos e José Francisco Pedreño (garda forestal da Comunidade de Madrid) foi inestimable nos esforzos de recuperación das aguias botadas marcadas en 2011 con rexistradores de datos. Josep Bosch facilitou a localización de parellas adecuadas, e a súa asistencia foi fundamental para a captura do aguia marcada en Barcelona en 2012.
No 2013 colaboraron nos labores de captura do aguia botada na Rioxa: Ignacio Gámez, Eduardo Miera, Javier Robres, Almudena Leal e Elena Herrero (Área de Conservación e Biodiversidade da Dirección Xeral de Medio Natural); Juan José Jiménez (Parque Natural dos Montes de Málaga), Fernando de la Cruz e Cristóbal Pino (Axentes Ambientais, Unidade Bioxeográfica no 1 de Málaga), José Antonio Cortés (SEO-Málaga), Rafael A. Haro (Director Conservador do Parque Natural dos Montes de Málaga) e Pedro Díaz en Málaga; Manuel Aguilera (FAB) en Huesca; Nacho Rodríguez, Benito Fuertes, David Miguélez, Fernando Ortega, L. Alberto Ramos e Héctor Astiárraga (GIA-León) colaboraron nos traballos de busca de exemplares para capturar e nas xornadas de trampas en León; María Victoria Jiménez, José Enrique Martínez, José Francisco Calvo, Ramón Ruiz (Departamento de Ecoloxía e Hidroloxía, Grupo de Investigación de Ecosistemas Mediterráneos, Universidade de Murcia) realizaron o traballo de busca de exemplares para capturar e colaboraron na xornada de trampeo en Murcia. José Enrique Martínez, Ester Cerezo e Ainhoa Martínez abríronnos a súa casa en Murcia e tratáronnos como á familia.
No ano 2014 colaboraron as seguintes persoas: Ignacio Gámez e Javier Robres (Área de Conservación e Biodiversidade da Dirección Xeral de Medio Natural da Xunta de La Rioja) na Rioxa; Carlos Rodríguez Vigal (director-conservador do Parque Nacional de Cabañeros) e Ángel Gómez Manzaneque (técnico do Parque Nacional de Cabañeros) en Cidade Real; Joan Mayol (Servizo de Protección de Especies, Consellería de Agricultura, Medio Ambiente e Territorio da Xunta de Baleares), Francesc Lillo e Miquel Àngel Reus (Axentes Ambientais, Consellería de Medio Natural), Antoni Muñoz, Xisca Cabanellas, Simó Fuster, Eduard Olivieri e Pere Garcias (GOB) facilitaron os traballos e permisos para a sinalización dun exemplar na illa de Mallorca; José Francisco Pedreño, Iván Rodríguez e José Antonio Vallejo (axentes forestais da Comunidade de Madrid) en Madrid; José Manuel Sayago (Espacio Natural das Marismas de Odiel, Xunta de Andalucía), Isidro Castaño, Rocío García (axentes forestais da Xunta de Andalucía) e Juan José Valverde (voluntario das Marismas de Odiel) en Huelva; Carlos González, José Ramón Sánchez, Óscar Rivas (Numenius), e Anna Planella en Lugo.
En 2015, colaboraron no traballo de campo: Ignacio Gámez e Javier Robres (Área de Conservación).
Área de Conservación e Biodiversidade da Dirección Xeral de Medio Natural do Goberno da Rioxa) na Rioxa; Carlos Rodríguez Vigal (Director-Conservador do Parque Nacional de Cabañeros) e Ángel Gómez Manzaneque (Técnico do Parque Nacional de Cabañeros) en Cidade Real; José Francisco Pedreño, Iván Rodríguez, e José Antonio Vallejo (gardas forestais da Comunidade de Madrid) en Madrid; Isidro Castaño e Rocío García (gardas forestais da Xunta de Andalucía) en Huelva; Ramón Prades e Ana Llopis (axentes ambientais da Comunidade Valenciana) en Castelló; Fernando de la Cruz (axente ambiental de Andalucía) en Málaga.
En 2016 puidemos contar coa axuda de Ignacio Gámez e Javier Robres (Área de Conservación e Biodiversidade da Dirección Xeral de Medio Natural da Xunta de La Rioja) na Rioxa; Carlos Rodríguez Vigal (Director-Conservador do Parque Nacional de Cabañeros) e Ángel Gómez Manzaneque (Técnico do Parque Nacional de Cabañeros) en Cidade Real; José Francisco Pedreño, Iván Rodríguez, e José Antonio Vallejo (gardas forestais da Comunidade de Madrid) en Madrid; Isidro Castaño e Rocío García (gardas forestais da Xunta de Andalucía) en Huelva; Ramón Prades e Ana Llopis (axentes ambientais da Comunidade Valenciana) en Castelló; e Fernando de la Cruz (Axente Ambiental de Andalucía) en Málaga.
Finalmente, en 2017, Ángel Gómez Manzaneque (Técnico do Parque Nacional de Cabañeros), Ángel Arredondo e Miguel Ángel Martínez axudáronnos a tentar recuperar unha aguia con botas cun transmisor que deixara de funcionar no Parque Nacional de Cabañeros.
As autorizacións necesarias para a captura, marcaxe e extracción de mostras de sangue das aves estudadas, e os permisos de anelamento necesarios foron emitidos polas administracións correspondentes das comunidades autónomas e espazos naturais protexidos: Dirección Xeral de Xestión do Medio Natural da Xunta de Andalucía, Instituto Aragonés para a Xestión Ambiental (INAGA) do Goberno de Aragón, Dirección Xeral de Medio Natural da Xunta de Castela e León, Dirección Xeral de Bosques e Espazos Naturais de Castela-A Mancha, Dirección Xeral de Medio Natural e Biodiversidade da Xunta de Cataluña, Dirección Xeral de Xestión do Medio Natural da Xunta Valenciana, Dirección Xeral de Medio Ambiente da Xunta de Estremadura, Dirección Xeral de Conservación da Natureza da Xunta de Galicia, Consellería de Agricultura, Medio Ambiente e Territorio do Goberno das Illas Baleares, Dirección Xeral de Medio Ambiente Natural do Goberno da Rioxa, Dirección Xeral de Medio Ambiente da Comunidade de Madrid, Dirección Xeral de Medio Ambiente da Rexión de Murcia e o Ministerio de Agricultura, Pesca, Alimentación e Medio Ambiente. Nos casos nos que se realizaron traballos dentro de espazos naturais protexidos, obtívose a autorización correspondente: Parque Natural dos Montes de Málaga, Parque Nacional de Cabañeros e Parque Natural do Cumio, Circo e Lagoas de Peñalara (actualmente Parque Nacional da Serra de Guadarrama).
GREFA facilitou o traballo proporcionando parte do equipamento empregado para a captura das aguias calzadas. A determinación do sexo das aguias calzadas mediante técnicas xenéticas realizouna o equipo do Dr. Javier Pérez-Tris, do Departamento de Zooloxía e Antropoloxía Física da Universidade Complutense de Madrid.
Tamén cómpre facer unha mención especial aos centos de voluntarios que, durante anos, colaboran nas contagens de aves ao seu paso polo Estreito de Xibraltar no marco do programa Migres, desenvolvido inicialmente por SEO/BirdLife e posteriormente pola Fundación Migres. Grazas a eles, foi posible incorporar toda a información relativa á migración das aguias calzadas a través desta importante barreira xeográfica.
Do mesmo xeito, queremos agradecer á base de datos de anelamento ICONA do Ministerio de Medio Ambiente, xestionada actualmente por SEO/BirdLife a través da súa Oficina de Anelamento, especialmente a Arantza Leal, por proporcionar datos sobre a recuperación de aves con aneis metálicos dos aneladores das distintas organizacións avaladoras (SEO/BirdLife, ICONA, EBD-CSIC e GOB); e á base de datos de anelamento de Aranzadi, xestionada pola Oficina de Anelamento de Aranzadi, especialmente a Ariñe Crespo, por proporcionar os datos de recuperación alí dispoñibles.
O Servizo de Vida Silvestre da Generalitat Valenciana recompilou e proporcionou datos sobre a mortaldade da aguia calzada na súa rexión.
As excelentes animacións que nos permiten gozar do movemento e a migración das aguias calzadas son grazas a Juan Bécares. Miguel Muñoz colaborou na edición dos vídeos de marcado e liberación.
Tamén queremos agradecer a Blas Molina, Juan Carlos del Moral, Pascual López-López e José Enrique Martínez o seu traballo na revisión desta monografía, que melloraron cos seus comentarios. Diana de Palacio revisou a versión
A versión en inglés do resumo está dispoñible. E a todo o persoal de SEO/BirdLife que sempre está aí e sen o cuxo traballo non teriamos podido levar a cabo os proxectos nos que se obtivo toda a información e se marcaron as aguias calzadas nas que se basea esta publicación. Finalmente, queremos agradecer a Juan Carlos del Moral, coordinador da Área de Estudo e Seguimento de Aves de SEO/BirdLife, por toda a súa coordinación e apoio ao programa Migra dende o seu inicio, e a Carmen Recio, da Fundación Iberdrola España, por defender e crer neste programa de seguimento de aves dende o principio e en todo momento.
Esta monografía é a segunda publicación técnica do programa SEO/BirdLife Migra (www.migraciondeaves.org). O traballo de captura, etiquetado e seguimento, así como a edición e maquetación desta publicación, realizáronse no marco deste programa, cuxo principal financiador é a Fundación Iberdrola España. Ademais, obtívose información sobre catro exemplares marcados en Estremadura da Consellería de Medio Ambiente e Medio Rural, Políticas Agrarias e Territorio da Xunta de Estremadura.